معنای نکروز و محل درد
نکروز آواسکولار یا استئونکروز یعنی آسیب و مرگ بخشی از بافت استخوان بر اثر اختلال خون‌رسانی. «سیاه‌شدن استخوان لگن» نام مردمی همین مشکل است و به‌معنای عفونت یا سرطان نیست. درد کشاله ران، باسن یا ران که گاهی تا زانو می‌رسد، لنگش و کاهش چرخش مفصل می‌توانند دیده شوند؛ بعضی موارد اولیه بی‌علامت‌اند. درد ناشی از سیاتیک یا تاندون‌ها باید از آن تفکیک شود.
شکستگی یا دررفتگی ران، مصرف کورتون با دوز یا مدت بالا، مصرف زیاد الکل و برخی بیماری‌های خونی یا زمینه‌ای از عوامل خطرند؛ گاهی علت روشنی پیدا نمی‌شود. وجود عامل خطر تشخیص را ثابت نمی‌کند و نبود آن بیماری را رد نمی‌کند. داروی تجویزی را بدون هماهنگی قطع نکنید.
تشخیص زودهنگام و تعیین مرحله
عکس ساده برای بررسی شکل سر ران و تغییرات مفصل به کار می‌رود. در مرحله زودرس، عکس ممکن است طبیعی باشد و MRI برای تشخیص یا تعیین وسعت ضایعه لازم شود. نتیجه تصویربرداری باید در کنار درد، حرکت و توان راه‌رفتن تفسیر شود.
پرسش کلیدی این است که آیا سر ران هنوز شکل خود را حفظ کرده است یا فروریختگی رخ داده. درگیری یک یا هر دو سمت و اندازه ناحیه آسیب نیز بر تصمیم اثر دارند. فقط واژه «نکروز» در گزارش، برنامه درمانی کامل نمی‌سازد.
در تقسیم‌بندی بالینی، تفاوت مهم میان مرحله زودرس با عکس ساده طبیعی، تغییر استخوان بدون فروریختگی، شکستگی زیرغضروفی یا فروریختگی و آرتروز ثانویه است. نام و شماره مرحله در طبقه‌بندی‌های مختلف یکسان نیست. اندازه و محل ضایعه در ناحیه تحمل وزن نیز مهم است؛ MRI فقط برای نوشتن نام بیماری نیست.
درمان غیرجراحی و حدود انتظار
کاهش فشار با وسیله کمکی در صورت تجویز، تعدیل فعالیت، کنترل عوامل خطر و داروی مناسب برای درد ممکن است مطرح شوند. حرکت کم‌فشار و حفظ توان عضله باید با وضعیت مفصل هماهنگ باشد. این اقدامات لزوماً ضایعه را برنمی‌گردانند یا از فروریختگی جلوگیری نمی‌کنند.
برای درمان سیاه‌شدن استخوان لگن، کاهش درد را با توقف بیماری یکی ندانید. پیگیری بالینی و تصویربرداری منتخب، امکان تغییر برنامه را فراهم می‌کنند. دارو یا تزریق واحدی که در همه مراحل جای جراحی را بگیرد وجود ندارد.
کور دکمپرشن و جراحی‌های حفظ مفصل
کور دکمپرشن یا رفع فشار استخوان، با ایجاد مسیر یا سوراخ‌های کنترل‌شده در بخش درگیر انجام می‌شود. این روش بیشتر پیش از فروریختگی، در بیمار منتخب بررسی می‌شود. پیوند استخوان با یا بدون خون‌رسانی و استئوتومی نیز برای شرایط خاص مطرح‌اند؛ همه آن‌ها برای هر مرحله مناسب نیستند.
درباره افزودن کنسانتره مغز استخوان یا سلول‌های مشتق از آن به جراحی، بعضی مطالعات نتایج امیدوارکننده و برخی کارآزمایی‌ها نتیجه نامشخص داشته‌اند. تفاوت نوع فرآورده، مرحله و اندازه ضایعه، نتیجه را تغییر می‌دهد؛ این شواهد معادل اثبات اثر هر تزریق با نام سلول بنیادی نیستند.
عفونت، خونریزی، شکستگی، آسیب عصب یا رگ، درد باقی‌مانده و ادامه تخریب از خطرات قابل بررسی‌اند. دوره محافظت از تحمل وزن و بازتوانی باید براساس روش عمل تعیین شود. امکان نیاز بعدی به تعویض مفصل حتی پس از جراحی حفظ مفصل وجود دارد.
جایگاه تزریق در مقایسه با جراحی
تزریق داخل مفصل با جراحی کاهش فشار استخوان یک روش نیست. هنگام مقایسه پیشنهادها، ابتدا روشن کنید هدف، کاهش علامت است یا تلاش برای حفظ سر ران؛ سپس روش پیشنهادی را با مرحله بیماری و وضعیت سطح مفصل تطبیق دهید.
درمان تزریقی و فرآورده‌های بازساختی را نباید معادل بازگرداندن قطعی خون‌رسانی یا ترمیم کامل استخوان دانست. کاهش درد، شاهد متوقف‌شدن پیشرفت بیماری نیست. درباره پزشکی بازساختی نام دقیق فرآورده، هدف و روش سنجش نتیجه را بخواهید. نتیجه پژوهش مربوط به یک روش جراحی همراه فرآورده را نمی‌توان به تزریق ساده تعمیم داد.
ورزش، راه‌رفتن و محدودیت فشار بر مفصل
مقدار تحمل وزن و استفاده از عصا باید براساس مرحله بیماری و روش درمان تعیین شود. اگر برای کاهش درد کمتر راه می‌روید، تغییر توان فعالیت را در پیگیری ثبت کنید. تمرین سنگین یا افزایش فشار فقط به دلیل کمترشدن درد مناسب نیست.
برای کار پشت میز، رانندگی یا کار ایستاده، محدودیت واقعی و امکان استراحت و کمک را با پزشک مطرح کنید. برنامه حفظ مفصل ممکن است به چند مرحله مراقبت نیاز داشته باشد؛ برآورد هزینه باید این مسیر و پیگیری را نیز روشن کند.
زمان مراجعه زودتر
افزایش سریع درد، ناتوانی تازه در راه‌رفتن یا تحمل وزن، یا درد پس از آسیب تازه نیازمند بررسی زودهنگام است. تب همراه درد شدید مفصل نیز باید سریع ارزیابی شود. برای بررسی مرحله بیماری، گزارش و خود تصاویر قبلی را همراه داشته باشید.
تعویض مفصل و ارزیابی با دکتر میثاق ایجی
پس از فروریختگی یا آرتروز همراه درد و ناتوانی قابل توجه، تعویض مفصل ممکن است گزینه مناسب‌تری شود. تصمیم صرفاً براساس سن یا یک عکس نیست. سود مورد انتظار باید در برابر عفونت، لخته، دررفتگی، اختلاف طول اندام، آسیب عصبی و احتمال عمل مجدد سنجیده شود.
برای بررسی مرحله نکروز در گروه پزشکان مدیگارد می‌توانید تصاویر و سوابق درمان را در ارزیابی با دکتر میثاق ایجی مطرح کنید. پیش از تصمیم برای عمل، نوع جراحی، جراح مسئول، بیمارستان و برنامه پیگیری باید مشخص و تأیید شوند. راهنمای جراحی ارتوپدی به آمادگی و دوره نقاهت می‌پردازد.